BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Fatma BUĞDAY
TÜRKİYE'DE ÜNİVERSİTE ÖZERKLİĞİ (1933-1980)
 
Bu çalışmanın konusu 1933-1980 döneminin siyasal, tarihsel ve sosyolojik özgün koşulları içerisinde üniversite siyaset ilişkilerinin üniversite özerkliği ve akademik özgürlük kapsamında incelenmesidir. Araştırmanın kapsamında dönemin siyasi gelişmeleri üniversite siyaset ilişkileri üniversite özerkliği ve akademik özgürlük çerçevesinde ele alınacaktır. Üniversitenin özerklik sorunu Türkiye’de sürekli tartışılan bir konu olup modern üniversite tecrübesiyle ve üniversite iktidar ilişkileri ile bağlantılı olduğu Türkiye’de üniversite tarihine bakıldığında anlaşılmaktadır. Osmanlı’da üniversite girişimlerine baktığımızda Darulfünun-i Osmaniye’ye 1919 yılında ilmi ve idari ‘muhtariyet’ verilmiştir. Darülfünun Emini (rektör), öğretim üyeleri (müderrisler) tarafından seçilip Maarif Nezareti’nce atanmaktaydı. Maarif Vekili, 1924’te Darülfünun mevzuatında yapılan değişiklikle, Darülfünun’un reisi olarak tanımlanmış ve Darülfünun Emini vasıtasıyla darülfünuna nezaret ettiği belirtilmiştir. Türkiye’de üniversite özerkliği tartışması 1933 Reformu’nun, devletin üniversitelerle olan gerilimli ilişkilerinin ilk örneğini oluşturmaktadır. İstanbul Darülfünûn’u, Cumhuriyetin 1923 yılında ilan edilmesinden sonra geçen 10 yıllık sürede özerkliğe sahip dönemin tek üniversitesi olup yeni kurulan Cumhuriyetin ve bu dönemin hassas koşulları nedeniyle dönemin ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak olduğu ve yeniliklere kapalı olduğu gerekçesiyle eleştirilmiştir. Bu gerekçelerle 1933 yılında kabul edilen 2252 sayılı yasa ile üniversite reformu ile İstanbul Darülfünunu kapatılarak yerine İstanbul Üniversitesi kurulmuştur. üniversite toplumun kalkınmasında, ileriye götürülmesinde önemli kurumlarından biridir. Üniversite toplumun beynidir. Bu doğrultuda yapılan incelemede OECD'nin 2003 yılında yayımladığı "education policy analysis " isimli çalışması ile Türkiye üniversiteleri YÖK kanununa göre incelemiştir. Bu veriler doğrultusunda bu çalışmada YÖK öncesi üniversitelerimiz ve reform uygulamaları dönemler itibari ile analiz edilecektir. 1933 erken Cumhuriyet dönemi üniversite reformu ile başlayan sürecin Türkiye'de üniversite tarihi bağlamında analiz edilmesi bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Çalışma, 1933-1980 aralığında analiz edilecektir.

Anahtar Kelimeler: Üniversite, Üniversite Özerkliği, Üniversite Kurumsallaşması



 


Keywords: