BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Büşra AKTAKKA YILDIRIM, Adviye Esin YILMAZ
NİTEL BIR ARAŞTIRMA VE ANALIZ YÖNTEMI OLARAK KURAM OLUŞTURMA/GROUNDED THEORY: KÖKENI, TARIHÇESI VE İŞLEM YOLU
 
Kuram oluşturma yaklaşımı Barney G. Glaser ve Anselm L. Strauss (1967) tarafından geliştirilmiş, Türkçe alanyazına gömülü veya temellendirilmiş kuram/teori olarak da çevrilmiştir. Yaklaşımın geliştiricileri, kuramların veriye dayandırılarak deneyimden temellenmesi; sürekli karşılaştırmalı analizlerle ve tümevarımcı bir anlayışla sonuçlanması gerektiğini savunmuşlardır. Tanımlanan bu sürecin kuram oluşturma çalışmalarında nasıl uygulandığının anlaşılması önemli görülmekte, bu sunumda ilgili yaklaşımın tarihsel gelişimi, ontolojik-epistemolojik kökeni ve işlem yolunun tanıtılması hedeflenmektedir. Kuram oluşturma yaklaşımı içerisinde üç temel okul bulunmaktadır. Bunlardan ilk ikisi Straus ve Corbin’in (1998) Sistematik Kuram Oluşturma Yaklaşımı ve Glaser’in (1998) Klasik Kuram Oluşturma Yaklaşımı’dır. Bahsedilen iki okul da nesnelci ve pozitivist bir kökenden gelmektedir. Diğer bir deyişle, gerçekliği nötr olarak algılamakta ve veride bulunan nesnel bir gerçekliğin bulunup çıkartılmasını hedeflemektedir. Üçüncü okul ise Charmaz’ın (2006) Yapılandırmacı/İnşacı Kuram Oluşturma yaklaşımıdır. Diğerlerinin aksine göreci ve öznelci bir bakış açısına dayanan yapılandırmacı yaklaşım, oluşturulacak kuramın araştırmacının bakış açısından bağımsız olmayacağını vurgulamıştır. Bahsi geçen bu üç okulun araştırma yaklaşımlarında görülen farklılıkların yanında, işlem yolları arasında benzerlikler de olduğu dikkat çekmektedir. Kuram oluşturmada veri toplama ve veri analizi dönüşümlü olarak yürütülmektedir. Analiz için kullanılan kodlamalar, verilerle etkileşimde bulunurken araştırmacının zihninde oluşan kısa etiketlerdir. Sürekli karşılaştırmalı analiz yolu ile araştırmanın her aşamasında, bir koddaki olay aynı koddaki bir başka olay ile karşılaştırılarak netleştirilmektedir. Araştırma sorusunun oluşturulmasından, son verinin analizine kadar her adımda kuramsal duyarlılık ile hareket edilmekte, araştırmanın sonucunda ortaya çıkacak sonuçlar tutulan kuramsal notlar ile desteklenmektedir. Kuramsal doygunluk araştırmanın her aşamasında kontrol edilmekte ve kavramlar netleştiğinde veri toplama işlemi sonlandırılarak kurama son hali verilmektedir. ORCID NO: 0000-0001-7116-5652

Anahtar Kelimeler: Kuram Oluşturma, Grounded Theory, Nitel Araştırma



 


Keywords: